Omurga ile ilgili çok sayıda tartışmayı izliyorum. Bir tıp adamı olarak omurga ile ilgili çok şey söyleyebilirim.
Anatomik özelliklerinden, insanın ya da omurgalı canlıların diğer canlılar üzerindeki etkilerinden, hastalıklarından söz edebilirim.
Lakin bunların hiçbiri aslında omurganın ya da “omurgalı olmak” deyiminin derin izlerini anlatırken hissettiklerimizi açıklamaya yetmiyor.
Aslında insanın dik durması, eğilip bükülürken kontrolü ve sınırlılığı tanımlayan bir anatomik yapı omurga. Bir hareketin limitli ve sınırlı olmasını tanımlıyor.
Anatomik olarak sağa, sola kısıtlı, öne bir miktar daha fazla, arkaya ise neredeyse minimum eğilebilen bir yapı.
Belki de bundan bulunduğu konumu fütursuzca değiştiren, fikirlerinden hızlıca vazgeçen, küçük menfaatler uğruna içinde bulunduğu durumdan kopanlar için kullanılan bir deyim “omurgasız”
“Omurgalı ol biraz” diye başlayan eleştirilerin işte sebebi bu.
Uzun yıllar boyunca büyük bir hırs ile savunduğu fikrinden bir gün aniden vazgeçen, yıllarca dibine kadar eleştirdiği partiye aniden asıl partisinden istifa edilip katılan, siyasal iklim değiştiğinde daha önceki genel başkanını ağlayan gözler ile uğurlayan, aynı genel başkanın karşısında aday olduğunda bin bir numara çeviren, hakkında demediğin bırakmadığı bir parti genel başkanı ile yapılan bir görüşme sonrasında sanki onları söyleyen o değilmiş gibi davranan, partisi her fikir değiştirdiğinde hiç sorgulamadan bu değişime ayak uyduran için söylenilen ve belki de en temiz laftır “omurgasızlık”
Bu değişimlerin gerekçeleri beni çok ilgilendirmiyor. Neden, ne olursa olsun bu kadar keskin dönüşler tolere edilemez.
Savaşlar, kazalar, afetler sırasında insanların erdemleri askıya alınabilir ve insanların hepsinden dik durması beklenemez.
Ama bu olağanüstü koşullar başka bir durumdur ve genellikle toplum tarafından az ya da çok zamanda affedilebilir.
Oysa sıradan bir hayatın içinde küçük,büyük çıkarlar, baskı karşısında mücadele edememek, yaşam kalitesinin bozulmasından korkmak gibi sebepler nedeniyle ani fikir sapmaları toplum için hiçbir zaman affedilmez.
Çünkü tarih bilir ki bir kez dönen çok defa dönmeye ve sapmaya müsaittir. İnsanlık tecrübesi bunun sonucunda güvenilmemesi gerektiğini öğrenmiştir.
Çünkü insanlık, tarih boyunca yaşadığı tüm derin sıkıntıları iki grup zaaf ile yaşamıştır.
Ya onlardan olduğu halde aslında karşı taraftan olanlardan ya da adaletten ve gerçekten yana olmak yerine kişisel birtakım çıkarlar ya da insani korkular yüzünden saf değiştirenlerden.
Farklı düşünmek en insani duygulardan birisidir.
Düşünce değiştirmekte öyle. Ama bu ikisi de insani uzun bir bilinç halinin sonucudur ve insan yaşamında çok nadiren olur ve birden çok kez olması neredeyse imkansızdır. İşte bu nedenle “omurgasız” olmak ciddi bir kişilik yıkımıdır.
Siyasi kılıflar ile bu sapmaları açıklamaya çalışan çok sayıda demagogun varlığı, bu sapmaların doğru olduğu fikrini toplum kesimlerine bir illüzyon ile kabul ettirebilir ama unutmayalım bu kabul bir başka dönüş ya da bir başka vazgeçiş ile daha derin hiddet yaratır.
“Siyaseten” diye başlayan açıklamalar aslında bu yalanın en önemli kelimesi. Oysa siyaset insanın ve toplumların iyi olması için yapılan bir çaba. Daha başlangıçta değişiveren bir siyasetçinin güvenilir olması mümkün mü?
Mesleğinde, dünyaya bakışında, siyasi fikrinde, seçildiği görevde, istisnai durumlar hariç sık değişiklik yapanlar belki ismen çok hatırlanmazlar ancak onlar için konulan sıfat maalesef isimlerinin başına gelir.
Bir anatomik durum nedeniyle insanın serüveninde var olan omurga işte bu sapmaların sonunda “omurgasızlık” olarak tanımlanan ciddi bir aşağılama sıfatı halinde insanın yüzüne tokat gibi çarpabilir.
Gelişmek, tecrübelenmek, yeni fikirler ile güncellenmek ile aslında “tekâmül” şansı olan insanın küçük çıkarlar ya da korkular nedeniyle hiç inanmadığı şeyleri savunması ne acı.
Çağlar boyunca insanlık tarihinde çok sayıda var bunlardan ama hiçbirini ismen hatırlamıyoruz fakat onlara konulan sıfatları ile iyi biliyoruz.
“Omurgalı” olmak çok önemli. Çünkü yine aynı tarihin iyi adamları “omurgalı” olduğu için hatırlanıyor ve saygı duyuyor.
Bugün neden mi bu konu?
Bilmem. Elbet vardır bir sebebi.